|
|
|
|
Eerste Logboekpagina
De dertiende april zestienhonderdvijfenzestig
Thuis
Eindelyck is voor my den
groote dag aengebroocken. Heeden sal Ik worden benoemd tot Kapitein der
VOC door de Heeren
Bewindhebbers van den
Compagnie. Myn schip Den Hollander is in aenbouw en thans binnen enkele
maenden klaer voor
zyn eerste reis naer
De Oost. Het schip sal het snelste van den Compagnie zyn, tot heeden toe
gebouwd. Soo snel als werden
Wy gedraeghen op vleughels.
Ja, Wy sullen werckelyck vlieghen over de golven van de see…
Morghen inspecteer Ik
myn handelswaer, die tegen hoogen winst sal worden geruild met de speceryen
uit De Oost. Een afspraeck
is gemaeckt om seelui
in dienst te nemen ende Ik soek nog eenen goeden eerste stuurman.
Teevens mocht Ik vanwegen
myne benoemingh de harthelycke ghelukwenschen in ontvanghst neemen van
myn verloofde
Catharina. Wy ghaan nu
spoedigh in het huwelyck treeden. Een prachtig zyden kostuum wordt my volghenden
weeck
aengemeeten voor het
huwelycksfeest.
Tweede Logboekpagina
Den tweeentwintigste
octoober, zestienhonderdachtenzestig
Retourvaert uit De Oost
Wy maecken goede vaert,
de thuysreis loopt voorspoedigh. Een storm van drie etmaelen heeft myn
schip Den Hollander niet
gedeerd. Wy hebben den
Oceaan sonder werckelycke teegenslagh doorkruyst ende voorby De Kaep voorraeden
ingeslaeghen.
Wy sullen binnen zeeven
weecken terugh in Goeree syn, sowaer Ik Willem van der Decken heet!
Op de Molucken werden
kruydnaeghelen, foelie ende nootmuskaet van den hoogste kwaliteit verkreeghen.
De laeding houdt
zich goed en sal in Holland
een hooghe prys brenghen. Ik kan tevreeden syn. In Amsterdam ben Ik ontbooden
op een byeenkomst
van de Heeren Zeventien.
Sal my een belooningh wachten ? Dat zou my zeer geleeghen koomen, aenghesien
Ik een staetigh huys
wil laeten bouwen aen
de stadswal. Een man van aensien moet in weelde leeven!
Voor myn vrouw Catharina
kocht Ik een fyne, zilveren pomander met roosemaryn; een welgeurend sierraed
voor aen haer ceintuur.
Zy heeft my zeecker gemist
ende het sal haer zeer verblyden!
Logboeck, het gaet my
voor de wind! Heeden kan Ik myzelve reeckenen tot de meest in aenzien staende
Schippers van Den
Compagnie! Myn schip,
Den Hollander, blyckt een betrouwbaeren compaen waermeede Ik ende myn seeluy
de kraghten der natuur
eenvoudigh bedwinghen
kunnen! Voor ons bleeck gheen see te hoogh! Wy syn vertrocken uit het lieve
Vaderland ende zetten koers
naer Batavia, alwaer
den Gouverneur Generael my sal opwachten ende onderscheyden met eenen gouden
penning voor myn
verdiensten voor Den
Compagnie. Daarna vaeren wy door over de Chineese See naer Japan, voor
het opstellen van een handels-
betrekkingh! Ik verheugh
my nu reeds op de aenschaf van eenen kimono. Dit kleedinghstuk sal in Holland
veel opzien baeren!
De bouw van myn staetighe huys in Holland vordert voorspoedigh. Na myn thuyskomst sullen Catharina en Ik deze woningh betrekken.
Vierde Logboekpagina
Den dertiende januari,
zestienhonderdeenenzeventig
Retourvaert uit De Oost
Het tey lyckt zich teeghen
my te keeren. Wy deeden ghoede saecken in Batavia alswel in Japan. Maer
de maendenlangen terughvaert
wordt beheersd door swaere
teeghenslaeghen! Tydens veele weecken van windstilte lagh Den Hollander
sonder beweeghing, gelyck een
dobber in de see. Myn
bemanning werd gek van koude ende eensaemheid. God selve lyckt hier de
hand in te hebben. Waeraen heb Ik
dees straf verdiend?
Er heerscht honger, seeker
nu de voedselvoorraed ten deelen is bedorven ende rantsoen is inghesteld.
Teevens brak scheurbuyck uyt
ende hebben wy gebeeden
dat de hulp van onze chirurgyn zou slaegen. Hulp mocht heelaes niet meer
baeten, waerop wij een aantal
trouwe bemanninghsleeden
jammerlyck verlooren.
Myn opperstuurmeester
neemt my deze teeghenslaeghen persoonlyck kwalyck. Muytery leek op handen
maer is door myn bytydse
ingrypen voorkoomen ende
de beraeamers sullen na aenkomst in Holland hun swaere straf niet ontloopen.
Gheen leevende ziel sal
myn leiderschap tarten
of hy sal het met den dood bekoopen!
Logboeck, Ik bevind myzelve
op de toppen van myn roem, maar Ik ben dom geweest! Tydens een bacchanael
in cafée ‘Het Oorlam’
heb ik met myn kameraeden
in dronckenschap gesproocken oover de plunderinghen. Dit geheym magh nimmer
in den oopenbaerheid
geraecken ende soveel
zwyggeld heb Ik myn vrienden betaeld.
Tot myn geluk heb Ik verzweeghen,
dat Ik in het diepste geheym werck aen een onderaerdse gangh, die myn huys
sal verbinden met
de haaven. So kan alle
gestoolen smokkelwaer buyten zight van de Bewindhebbers van Den Compagnie
opgeslaeghen worden!
Voor myn volghende vaert
naer Batavia soek Ik nogh bemanninghsleeden. Men lyckt eenigzins te syn
bevreesd vanweeghe myn harde
beleid aen boord van
Den Hollander. Maer het sal my seeker gelukken om de beste manschappen
in dienst te neemen.
Ik, Schipper Willem van der Decken, sal weer vaeren naer De Oost!
Het zyn tyden van weelde
ende rykdom. Ik heb macht ende aensien vergaerd, meer dan Ik in myn jonghe
jaeren droomen kon. Het
weersien met Catharina
baert my eghter sorghen. Zy kan my gheen zoon geeven ende dat leidt tot
groot verdriet. Een Schipper van
wereldfaem voelt zichzelve
niet volledigh sonder erfgenaemen.
Gisteraavond heb Ik met
myn bemanningh het glas geheeven op de behouden thuysvaert ende wy dreeven,
onder het genot van rum,
vrolyck de spot met de
beleydvoeringh door de Heeren Bewindhebbers van Den Compagnie. Zo bood
men my de nieuwste seekaarten
en globe van ‘Blaeu’
aan die met de grootste nauwkeurigheyd de vaergeulen by den Indischen Oceaan
zouden aenduyden! Ik, Kapiteyn
Willem van der Decken,
heb zulcke hulpmiddelen niet noodigh!
Myn wil zal wet syn! Dat
ondervond men in Ceylon alwaer de prys voor kaneel so hoogh werd opgedreeven,
dat wy gheen andere weeghen
saeghen, dan ons met
geweld dees handelswaer toe te eygenen. Teeghenstanders zyn ter dood gebracht.
Nogh enkele weeken en dan
sullen wy de thuyshaaven
weederzien!
Logboeck, hoe indruckweckend
was de thuyskomst verleeden week! Met myn onoverwinnelycke schip Den Hollander,
eenighzins
gehaevend door stormen,
maer volgelaeden met handelswaer, voer Ik de haaven binnen waerby Ik door
het volck werd toegejuygd
zoals een leevende leghende
dat toekomt.
Men is echter onweetend
oover den herkomst van myn scheepslaeding! Deeze werd deels verkreeghen
door het enteren ende
leeghaelen van een Engels
koopvaerdyschip, waerby elcke teeghenstand hunnerzeyds met de dood werd
bekoght. De oostersche,
vergulde kunstwercken,
zyn veyligh opgeborghen in de geheyme schatkaemers onder myn huys! De roem
van my ende van Den
Hollander vaert er wel
by!
Eensaem is het aen de
top! De afgeloopen jaeren heb Ik alle vyanden op myn pad overwonnen, evenals
alle plaeghen die God
over my en myn bemanningh
liet nederdaelen zoals ziekten, stormen, hongher ende dorst. Myn geheyme
schatkaemers vulden
zich gestaagh. Deelde
Ik in het verleeden de roes der ooverwinningh met myn bemanningh, thans
trek Ik my liever terugh ende
drink Ik myn rum alleen.
Op onze retourvaert hebben
wy nogh een dorp op de Molucken bezoght ende platgebrand daer men niet
vrywilligh de peeper-
voorraed aen ons wilde
afstaen. Een volghend keer geschiedt hun meedewercking als vanzelf. De
koomende reys sullen wy
nogh meer bewaepening
ende munitie aen boord neemen teneinde ons beeter teeghen den vyand te
kunnen verdeedighen. Men
sal zich voor my buyghen
als waere Ik een Godheit! Ik, Kapiteyn Willem van der Decken, ben onaentastbaer
gebleecken!
Een afspraeck werd gemaeckt
om myzelf weederom te laeten portretteeren door kunstschilder Caspar Netscher!
Daeghlycks
bekyk Ik myzelf in de
groote spieghel in myn Kapiteynskaemer om myn juyste pose te bepaelen.